NEET-PG Exam to be postpone for at least 4 months
Medical personnel completing 100 days of Covid duties will be given priority in forthcoming regular Government recruitments
Medical Interns to be deployed in Covid Management duties under the supervision of their faculty
Final Year MBBS students can be utilized for tele-consultation and monitoring of mild Covid cases under supervision of Faculty
B.Sc./GNM Qualified Nurses to be utilized in full-time Covid nursing duties under the supervision of Senior Doctors and Nurses.
Medical personnel completing 100 days of Covid duties will be given Prime Minister’s Distinguished Covid National Service Samman

രാജ്യത്ത് ഇന്ന് കോവിഡ് -19 പകർച്ചവ്യാധിയോട് പ്രതികരിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ  വർധിച്ചു വരുന്ന മാനവ വിഭവശേഷിയുടെ ആവശ്യകത പ്രധാനമന്ത്രി അവലോകനം ചെയ്തു. കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടിയിലെ മെഡിക്കൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ലഭ്യത ഗണ്യമായി ഉയർത്തുന്ന നിരവധി സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ കൈക്കൊണ്ടു. 

നീറ്റ്-പിജി പരീക്ഷ കുറഞ്ഞത് 4 മാസത്തേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കാൻ തീരുമാനമെടുത്തു, പരീക്ഷ 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് മുമ്പ് നടക്കില്ല. പരീക്ഷ നടത്തുന്നതിന് മുമ്പായി വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക്  കുറഞ്ഞത്  ഒരു മാസമെങ്കിലും സമയം നൽകും. ഇത് കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടികൾക്ക് യോഗ്യരായ  ധാരാളം ഡോക്ടർമാരെ ലഭ്യമാക്കും.

ഇന്റേൺഷിപ്പ് റൊട്ടേഷന്റെ ഭാഗമായി മെഡിക്കൽ ഇന്റേണുകളെ കോവിഡ് മാനേജ്‌മെന്റ് ചുമതലകളിൽ അവരുടെ ഫാക്കൽറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ വിന്യസിക്കുന്നതിന്  അനുവദിക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. അവസാന വർഷ  എം‌ബി‌ബി‌എസ് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സേവനങ്ങൾ ടെലി-കൺസൾട്ടേഷൻ, തീവ്രത കുറഞ്ഞ കോവിഡ് കേസുകൾ നിരീക്ഷിക്കൽ എന്നിവ പോലുള്ള സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിന് ഫാക്കൽറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലും കൃത്യമായ പരിശീലനത്തിന് ശേഷവും  ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. ഇത് കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന നിലവിലുള്ള ഡോക്ടർമാരുടെ ജോലിഭാരം കുറയ്ക്കുകയും ഗുരുതരാവസ്ഥയിലുള്ള രോഗികള്‍ക്ക്‌ ആദ്യം ചികിത്സ നല്‍കുന്ന പ്രക്രിയയ്ക്ക്  ഉത്തേജനം നൽകുകയും ചെയ്യും.

പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പുതിയ ബാച്ചുകൾ‌ ചേരുന്നതുവരെ,  ജീവനക്കാർ‌ എന്ന നിലയിൽ അവസാന  വർഷ  പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (വിശാലവും സൂപ്പർ-സ്പെഷ്യാലിറ്റികളും) സേവനങ്ങൾ‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരാം.

സീനിയർ ഡോക്ടർമാരുടെയും നഴ്സുമാരുടെയും മേൽനോട്ടത്തിൽ ബി‌എസ്‌സി / ജി‌എൻ‌എം യോഗ്യതയുള്ള നഴ്‌സുമാരെ മുഴുവൻ സമയ കോവിഡ് നഴ്‌സിംഗ് ചുമതലകളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്താം.

കോവിഡ് മാനേജ്മെൻറിൽ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് കുറഞ്ഞത് 100 ദിവസത്തെ കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം വരാനിരിക്കുന്ന ഗവണ്മെന്റ്  നിയമനങ്ങളിൽ മുൻ‌ഗണന നൽകും.

കോവിഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലികളിൽ ഏർപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും വാക്സിനേഷൻ നൽകും. അങ്ങനെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാ ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരും കോവിഡ് 19 നെതിരെ പോരാടുന്ന ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കായുള്ള  ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടും.

ചുരുങ്ങിയത് 100 ദിവസത്തെ കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടിക്ക് സന്നദ്ധരായി,   അത്  വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുന്ന അത്തരം എല്ലാ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വിശിഷ്ട കോവിഡ് ദേശീയ സേവന  സമ്മാനം 
കേന്ദ്ര ഗവണ്മെന്റ് നൽകും. 

ഡോക്ടർമാർ, നഴ്‌സുമാർ, അനുബന്ധ പ്രൊഫഷണലുകൾ എന്നിവർ കോവിഡ് മാനേജ്‌മെന്റിന്റെ നട്ടെല്ലാണ്, മാത്രമല്ല മുൻനിര ഉദ്യോഗസ്ഥരും. രോഗികളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നന്നായി പരിഹരിക്കുന്നതിന് മതിയായ ശക്തിയിൽ അവരുടെ സാന്നിധ്യം നിർണായകമാണ്. മെഡിക്കൽ സമൂഹത്തിന്റെ മിന്നുന്ന പ്രവർത്തനവും ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും കണക്കിലെടുത്താണിത്. 

കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടികൾക്കായി ഡോക്ടർമാരെയും നഴ്സുമാരെയും ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന് കേന്ദ്ര ഗവണ്മെന്റ്  2020 ജൂൺ 16 ന് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു.  കോവിഡ് മാനേജ്മെന്റിനായി സൗകര്യങ്ങളും മാനവ വിഭവശേഷിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് 15,000 കോടി രൂപയുടെ പ്രത്യേക പൊതുജനാരോഗ്യ അടിയന്തര സഹായം കേന്ദ്ര  ഗവണ്മെന്റ് നൽകി. ദേശീയ ആരോഗ്യ ദൗത്യത്തിലൂടെ  ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉൾപ്പെടുത്തി, 2206 സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകൾ, 4685 മെഡിക്കൽ ഓഫീസർമാർ, 25,593 സ്റ്റാഫ് നഴ്സുമാർ എന്നിവരെ ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ നിയമിച്ചു.

പ്രധാന തീരുമാനങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ വിശദാംശങ്ങൾ :
ഇളവുകൾ  / സുഗമമാക്കൽ  / നീട്ടല്‍ : 
നീറ്റ്-പിജി പരീക്ഷ കുറഞ്ഞത് 4 മാസത്തേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കൽ: കോവിഡ് - 19  പുനർ വ്യാപനത്തിന്റെ നിലവിലെ സ്ഥിതി കണക്കിലെടുത്ത് നീറ്റ് (പിജി) - 2021 മാറ്റിവച്ചു. ഈ പരീക്ഷ 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് മുമ്പ് നടക്കില്ല. പരീക്ഷ നടത്തുന്നതിന് മുമ്പായി കുറഞ്ഞത് ഒരു മാസമെങ്കിലും സമയം നൽകും.

അത്തരം ഓരോ നീറ്റ് പരീക്ഷർത്ഥികളിലേക്കും എത്തിച്ചേരാനുള്ള എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും സംസ്ഥാന / കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഗവണ്മെന്റുകൾ   നടത്തുകയും കോവിഡ് - 19 തൊഴിൽ ശക്തിയിൽ  ചേരാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും വേണം. ഈ എം‌ബി‌ബി‌എസ് ഡോക്ടർമാരുടെ സേവനം കോവിഡ് - 19 ന്റെ മാനേജ്മെൻറിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും. ഇന്റേൺഷിപ്പ് റൊട്ടേഷന്റെ ഭാഗമായി സംസ്ഥാന / കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശ ഗവണ്മെന്റുകൾക്ക് അവരുടെ ഫാക്കൽറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ കോവിഡ് മാനേജ്മെന്റ് ചുമതലകളിൽ മെഡിക്കൽ ഇന്റേണുകളെ വിന്യസിക്കാം. അവസാന വർഷ  എം‌ബി‌ബി‌എസ് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സേവനങ്ങൾ ടെലി-കൺസൾട്ടേഷൻ, മിതമായ കോവിഡ് കേസുകൾ നിരീക്ഷിക്കൽ എന്നിവ പോലുള്ള സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിന് ഫാക്കൽറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലും കൃത്യമായ മേൽനോട്ടത്തിലും ഉപയോഗപ്പെടുത്താം.

അവസാന വർഷ പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സേവനങ്ങളുടെ തുടർച്ച: പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പുതിയ ബാച്ചുകൾ‌ ചേരുന്നതുവരെ ജീവനക്കാർ‌ എന്ന നിലയിൽ ഫൈനൽ‌ ഇയർ‌ പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (വിശാലവും സൂപ്പർ-സ്പെഷ്യാലിറ്റികളും) സേവനങ്ങൾ‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരാം. അതുപോലെ, പുതിയ നിയമനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുവരെ സീനിയർ റെസിഡന്റ്സിന്റെ  / രജിസ്ട്രാരുടെ സേവനങ്ങൾ തുടർന്നും ഉപയോഗപ്പെടുത്താം.

നഴ്സിംഗ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ: സീനിയർ ഡോക്ടർമാരുടെയും നഴ്സുമാരുടെയും മേൽനോട്ടത്തിൽ ബി‌എസ്‌സി / ജി‌എൻ‌എം യോഗ്യതയുള്ള നഴ്‌സുമാരെ ഐസിയുവിലെ മുഴുവൻ സമയ കോവിഡ് നഴ്‌സിംഗ് ചുമതലകളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. എം.എസ്സി. നഴ്സിംഗ് വിദ്യാർത്ഥികൾ, പോസ്റ്റ് ബേസിക് ബി.എസ്സി. (എൻ) പോസ്റ്റ് ബേസിക് ഡിപ്ലോമ നഴ്സിംഗ് വിദ്യാർത്ഥികൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത നഴ്സിംഗ് ഓഫീസർമാരാണ്, കൂടാതെ അവരുടെ സേവനങ്ങൾ ഹോസ്പിറ്റൽ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ / പോളിസികൾ പ്രകാരം കോവിഡ് - 19 രോഗികളെ പരിചരിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. അവസാന വർഷം അവസാന വർഷ പി‌ജികളുടെ സേവനങ്ങളുടെ തുടർച്ച: പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പുതിയ ബാച്ചുകൾ‌ ചേരുന്നതുവരെ ജീവനക്കാർ‌ എന്ന നിലയിൽ ഫൈനൽ‌ ഇയർ‌ പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (വിശാലവും സൂപ്പർ-സ്പെഷ്യാലിറ്റികളും) സേവനങ്ങൾ‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരാം. അതുപോലെ, പുതിയ നിയമനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുവരെ മുതിർന്ന താമസക്കാരുടെ / രജിസ്ട്രാരുടെ സേവനങ്ങൾ തുടർന്നും ഉപയോഗപ്പെടുത്താം.

നഴ്സിംഗ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ: സീനിയർ ഡോക്ടർമാരുടെയും നഴ്സുമാരുടെയും മേൽനോട്ടത്തിൽ ബി‌എസ്‌സി / ജി‌എൻ‌എം യോഗ്യതയുള്ള നഴ്‌സുമാരെ ഐസിയുവിലെ മുഴുവൻ സമയ കോവിഡ് നഴ്‌സിംഗ് ചുമതലകളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. എം.എസ്സി. നഴ്സിംഗ് വിദ്യാർത്ഥികൾ, പോസ്റ്റ് ബേസിക് ബി.എസ്സി. (എൻ) പോസ്റ്റ് ബേസിക് ഡിപ്ലോമ നഴ്സിംഗ് വിദ്യാർത്ഥികൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത നഴ്സിംഗ് ഓഫീസർമാരാണ്, കൂടാതെ അവരുടെ സേവനങ്ങൾ ഹോസ്പിറ്റൽ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ / പോളിസികൾ പ്രകാരംകോവിഡ് - 19 രോഗികളെ പരിചരിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. അവസാന വർഷംഅവസാന വർഷ പി‌ജികളുടെ സേവനങ്ങളുടെ തുടർച്ച: പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പുതിയ ബാച്ചുകൾ‌ ചേരുന്നതുവരെ ജീവനക്കാർ‌ എന്ന നിലയിൽ ഫൈനൽ‌ ഇയർ‌ പി‌ജി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ (വിശാലവും സൂപ്പർ-സ്പെഷ്യാലിറ്റികളും) സേവനങ്ങൾ‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരാം. അതുപോലെ, പുതിയ നിയമനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുവരെ മുതിർന്ന താമസക്കാരുടെ / രജിസ്ട്രാരുടെ സേവനങ്ങൾ തുടർന്നും ഉപയോഗപ്പെടുത്താം.


അനുബന്ധ ആരോഗ്യ പരിചരണ  പ്രൊഫഷണലുകളുടെ സേവനങ്ങൾ കോവിഡ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ സഹായത്തിനായി അവരുടെ പരിശീലനത്തിന്റെയും സർട്ടിഫിക്കേഷന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്താം.

ഇങ്ങനെ സമാഹരിച്ച അധിക മാനവ വിഭവശേഷി കോവിഡിനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവൂ. 

സേവനത്തിനുള്ള   പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ / അംഗീകാരങ്ങൾ 

കോവിഡ് മാനേജ്മെൻറിൽ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് കുറഞ്ഞത് 100 ദിവസത്തെ കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം വരാനിരിക്കുന്ന ഗവണ്മെന്റ്  നിയമനങ്ങളിൽ മുൻ‌ഗണന നൽകും.

 മേൽപ്പറഞ്ഞ നിർദ്ദിഷ്ട സംരംഭം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി സംസ്ഥാനങ്ങൾ / കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ  കരാർ പ്രകാരം മാനവ വിഭവ ശേഷി ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ദേശീയ ആരോഗ്യ മിഷൻ (എൻ‌എച്ച്എം) മാനദണ്ഡം പരിഗണിക്കാം. എൻ‌എച്ച്‌എം മാനദണ്ഡങ്ങളിലെന്നപോലെ പ്രതിഫലം തീരുമാനിക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഇളവ്  ലഭ്യമാണ്. വിശിഷ്ട കോവിഡ് സേവനത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാരിതോഷികവും  പരിഗണിക്കാം

കോവിഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലികളിൽ ഏർപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും വാക്സിനേഷൻ നൽകും. അങ്ങനെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാ ആരോഗ്യ വിദഗ്ധരും കോവിഡ് 19 നെതിരെ പോരാടുന്ന ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കായി ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടും.


ചുരുങ്ങിയത് 100 ദിവസത്തെ കോവിഡ് ഡ്യൂട്ടിക്ക്  സന്നദ്ധരായി,   അത്  വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുന്ന അത്തരം എല്ലാ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വിശിഷ്ട കോവിഡ് ദേശീയ സേവന സമ്മാനം കേന്ദ്ര  ഗവൺമെന്റിൽ നിന്ന് നൽകും.

ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അധിക ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെ സ്വകാര്യ കോവിഡ് ആശുപത്രികളിലേക്കും  കേസുകൾ  കുതിച്ചുയരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റുകൾക്ക് ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയും.

ആരോഗ്യ, മെഡിക്കൽ വകുപ്പുകളിലെ ഡോക്ടർമാർ, നഴ്‌സുമാർ, അനുബന്ധ പ്രൊഫഷണലുകൾ, മറ്റ് ആരോഗ്യ പരിപാലന ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരുടെ ഒഴിവുകൾ 45 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ എൻ‌എച്ച്‌എം മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കരാർ നിയമനങ്ങളിലൂടെ ത്വരിതപ്പെടുത്തിയ പ്രക്രിയകളിലൂടെ നികത്തും.

മനുഷ്യശക്തി ലഭ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് മേൽപ്പറഞ്ഞ ആനുകൂല്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങളോടും  കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങളോടും അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Explore More
78-ാം സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനത്തില്‍ ചുവപ്പ് കോട്ടയില്‍ നിന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദി നടത്തിയ പ്രസംഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

78-ാം സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനത്തില്‍ ചുവപ്പ് കോട്ടയില്‍ നിന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദി നടത്തിയ പ്രസംഗം
PLI, Make in India schemes attracting foreign investors to India: CII

Media Coverage

PLI, Make in India schemes attracting foreign investors to India: CII
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM Modi's address at the Parliament of Guyana
November 21, 2024

Hon’ble Speaker, मंज़ूर नादिर जी,
Hon’ble Prime Minister,मार्क एंथनी फिलिप्स जी,
Hon’ble, वाइस प्रेसिडेंट भरत जगदेव जी,
Hon’ble Leader of the Opposition,
Hon’ble Ministers,
Members of the Parliament,
Hon’ble The चांसलर ऑफ द ज्यूडिशियरी,
अन्य महानुभाव,
देवियों और सज्जनों,

गयाना की इस ऐतिहासिक पार्लियामेंट में, आप सभी ने मुझे अपने बीच आने के लिए निमंत्रित किया, मैं आपका बहुत-बहुत आभारी हूं। कल ही गयाना ने मुझे अपना सर्वोच्च सम्मान दिया है। मैं इस सम्मान के लिए भी आप सभी का, गयाना के हर नागरिक का हृदय से आभार व्यक्त करता हूं। गयाना का हर नागरिक मेरे लिए ‘स्टार बाई’ है। यहां के सभी नागरिकों को धन्यवाद! ये सम्मान मैं भारत के प्रत्येक नागरिक को समर्पित करता हूं।

साथियों,

भारत और गयाना का नाता बहुत गहरा है। ये रिश्ता, मिट्टी का है, पसीने का है,परिश्रम का है करीब 180 साल पहले, किसी भारतीय का पहली बार गयाना की धरती पर कदम पड़ा था। उसके बाद दुख में,सुख में,कोई भी परिस्थिति हो, भारत और गयाना का रिश्ता, आत्मीयता से भरा रहा है। India Arrival Monument इसी आत्मीय जुड़ाव का प्रतीक है। अब से कुछ देर बाद, मैं वहां जाने वाला हूं,

साथियों,

आज मैं भारत के प्रधानमंत्री के रूप में आपके बीच हूं, लेकिन 24 साल पहले एक जिज्ञासु के रूप में मुझे इस खूबसूरत देश में आने का अवसर मिला था। आमतौर पर लोग ऐसे देशों में जाना पसंद करते हैं, जहां तामझाम हो, चकाचौंध हो। लेकिन मुझे गयाना की विरासत को, यहां के इतिहास को जानना था,समझना था, आज भी गयाना में कई लोग मिल जाएंगे, जिन्हें मुझसे हुई मुलाकातें याद होंगीं, मेरी तब की यात्रा से बहुत सी यादें जुड़ी हुई हैं, यहां क्रिकेट का पैशन, यहां का गीत-संगीत, और जो बात मैं कभी नहीं भूल सकता, वो है चटनी, चटनी भारत की हो या फिर गयाना की, वाकई कमाल की होती है,

साथियों,

बहुत कम ऐसा होता है, जब आप किसी दूसरे देश में जाएं,और वहां का इतिहास आपको अपने देश के इतिहास जैसा लगे,पिछले दो-ढाई सौ साल में भारत और गयाना ने एक जैसी गुलामी देखी, एक जैसा संघर्ष देखा, दोनों ही देशों में गुलामी से मुक्ति की एक जैसी ही छटपटाहट भी थी, आजादी की लड़ाई में यहां भी,औऱ वहां भी, कितने ही लोगों ने अपना जीवन समर्पित कर दिया, यहां गांधी जी के करीबी सी एफ एंड्रूज हों, ईस्ट इंडियन एसोसिएशन के अध्यक्ष जंग बहादुर सिंह हों, सभी ने गुलामी से मुक्ति की ये लड़ाई मिलकर लड़ी,आजादी पाई। औऱ आज हम दोनों ही देश,दुनिया में डेमोक्रेसी को मज़बूत कर रहे हैं। इसलिए आज गयाना की संसद में, मैं आप सभी का,140 करोड़ भारतवासियों की तरफ से अभिनंदन करता हूं, मैं गयाना संसद के हर प्रतिनिधि को बधाई देता हूं। गयाना में डेमोक्रेसी को मजबूत करने के लिए आपका हर प्रयास, दुनिया के विकास को मजबूत कर रहा है।

साथियों,

डेमोक्रेसी को मजबूत बनाने के प्रयासों के बीच, हमें आज वैश्विक परिस्थितियों पर भी लगातार नजर ऱखनी है। जब भारत और गयाना आजाद हुए थे, तो दुनिया के सामने अलग तरह की चुनौतियां थीं। आज 21वीं सदी की दुनिया के सामने, अलग तरह की चुनौतियां हैं।
दूसरे विश्व युद्ध के बाद बनी व्यवस्थाएं और संस्थाएं,ध्वस्त हो रही हैं, कोरोना के बाद जहां एक नए वर्ल्ड ऑर्डर की तरफ बढ़ना था, दुनिया दूसरी ही चीजों में उलझ गई, इन परिस्थितियों में,आज विश्व के सामने, आगे बढ़ने का सबसे मजबूत मंत्र है-"Democracy First- Humanity First” "Democracy First की भावना हमें सिखाती है कि सबको साथ लेकर चलो,सबको साथ लेकर सबके विकास में सहभागी बनो। Humanity First” की भावना हमारे निर्णयों की दिशा तय करती है, जब हम Humanity First को अपने निर्णयों का आधार बनाते हैं, तो नतीजे भी मानवता का हित करने वाले होते हैं।

साथियों,

हमारी डेमोक्रेटिक वैल्यूज इतनी मजबूत हैं कि विकास के रास्ते पर चलते हुए हर उतार-चढ़ाव में हमारा संबल बनती हैं। एक इंक्लूसिव सोसायटी के निर्माण में डेमोक्रेसी से बड़ा कोई माध्यम नहीं। नागरिकों का कोई भी मत-पंथ हो, उसका कोई भी बैकग्राउंड हो, डेमोक्रेसी हर नागरिक को उसके अधिकारों की रक्षा की,उसके उज्जवल भविष्य की गारंटी देती है। और हम दोनों देशों ने मिलकर दिखाया है कि डेमोक्रेसी सिर्फ एक कानून नहीं है,सिर्फ एक व्यवस्था नहीं है, हमने दिखाया है कि डेमोक्रेसी हमारे DNA में है, हमारे विजन में है, हमारे आचार-व्यवहार में है।

साथियों,

हमारी ह्यूमन सेंट्रिक अप्रोच,हमें सिखाती है कि हर देश,हर देश के नागरिक उतने ही अहम हैं, इसलिए, जब विश्व को एकजुट करने की बात आई, तब भारत ने अपनी G-20 प्रेसीडेंसी के दौरान One Earth, One Family, One Future का मंत्र दिया। जब कोरोना का संकट आया, पूरी मानवता के सामने चुनौती आई, तब भारत ने One Earth, One Health का संदेश दिया। जब क्लाइमेट से जुड़े challenges में हर देश के प्रयासों को जोड़ना था, तब भारत ने वन वर्ल्ड, वन सन, वन ग्रिड का विजन रखा, जब दुनिया को प्राकृतिक आपदाओं से बचाने के लिए सामूहिक प्रयास जरूरी हुए, तब भारत ने CDRI यानि कोएलिशन फॉर डिज़ास्टर रज़ीलिएंट इंफ्रास्ट्रक्चर का initiative लिया। जब दुनिया में pro-planet people का एक बड़ा नेटवर्क तैयार करना था, तब भारत ने मिशन LiFE जैसा एक global movement शुरु किया,

साथियों,

"Democracy First- Humanity First” की इसी भावना पर चलते हुए, आज भारत विश्वबंधु के रूप में विश्व के प्रति अपना कर्तव्य निभा रहा है। दुनिया के किसी भी देश में कोई भी संकट हो, हमारा ईमानदार प्रयास होता है कि हम फर्स्ट रिस्पॉन्डर बनकर वहां पहुंचे। आपने कोरोना का वो दौर देखा है, जब हर देश अपने-अपने बचाव में ही जुटा था। तब भारत ने दुनिया के डेढ़ सौ से अधिक देशों के साथ दवाएं और वैक्सीन्स शेयर कीं। मुझे संतोष है कि भारत, उस मुश्किल दौर में गयाना की जनता को भी मदद पहुंचा सका। दुनिया में जहां-जहां युद्ध की स्थिति आई,भारत राहत और बचाव के लिए आगे आया। श्रीलंका हो, मालदीव हो, जिन भी देशों में संकट आया, भारत ने आगे बढ़कर बिना स्वार्थ के मदद की, नेपाल से लेकर तुर्की और सीरिया तक, जहां-जहां भूकंप आए, भारत सबसे पहले पहुंचा है। यही तो हमारे संस्कार हैं, हम कभी भी स्वार्थ के साथ आगे नहीं बढ़े, हम कभी भी विस्तारवाद की भावना से आगे नहीं बढ़े। हम Resources पर कब्जे की, Resources को हड़पने की भावना से हमेशा दूर रहे हैं। मैं मानता हूं,स्पेस हो,Sea हो, ये यूनीवर्सल कन्फ्लिक्ट के नहीं बल्कि यूनिवर्सल को-ऑपरेशन के विषय होने चाहिए। दुनिया के लिए भी ये समय,Conflict का नहीं है, ये समय, Conflict पैदा करने वाली Conditions को पहचानने और उनको दूर करने का है। आज टेरेरिज्म, ड्रग्स, सायबर क्राइम, ऐसी कितनी ही चुनौतियां हैं, जिनसे मुकाबला करके ही हम अपनी आने वाली पीढ़ियों का भविष्य संवार पाएंगे। और ये तभी संभव है, जब हम Democracy First- Humanity First को सेंटर स्टेज देंगे।

साथियों,

भारत ने हमेशा principles के आधार पर, trust और transparency के आधार पर ही अपनी बात की है। एक भी देश, एक भी रीजन पीछे रह गया, तो हमारे global goals कभी हासिल नहीं हो पाएंगे। तभी भारत कहता है – Every Nation Matters ! इसलिए भारत, आयलैंड नेशन्स को Small Island Nations नहीं बल्कि Large ओशिन कंट्रीज़ मानता है। इसी भाव के तहत हमने इंडियन ओशन से जुड़े आयलैंड देशों के लिए सागर Platform बनाया। हमने पैसिफिक ओशन के देशों को जोड़ने के लिए भी विशेष फोरम बनाया है। इसी नेक नीयत से भारत ने जी-20 की प्रेसिडेंसी के दौरान अफ्रीकन यूनियन को जी-20 में शामिल कराकर अपना कर्तव्य निभाया।

साथियों,

आज भारत, हर तरह से वैश्विक विकास के पक्ष में खड़ा है,शांति के पक्ष में खड़ा है, इसी भावना के साथ आज भारत, ग्लोबल साउथ की भी आवाज बना है। भारत का मत है कि ग्लोबल साउथ ने अतीत में बहुत कुछ भुगता है। हमने अतीत में अपने स्वभाव औऱ संस्कारों के मुताबिक प्रकृति को सुरक्षित रखते हुए प्रगति की। लेकिन कई देशों ने Environment को नुकसान पहुंचाते हुए अपना विकास किया। आज क्लाइमेट चेंज की सबसे बड़ी कीमत, ग्लोबल साउथ के देशों को चुकानी पड़ रही है। इस असंतुलन से दुनिया को निकालना बहुत आवश्यक है।

साथियों,

भारत हो, गयाना हो, हमारी भी विकास की आकांक्षाएं हैं, हमारे सामने अपने लोगों के लिए बेहतर जीवन देने के सपने हैं। इसके लिए ग्लोबल साउथ की एकजुट आवाज़ बहुत ज़रूरी है। ये समय ग्लोबल साउथ के देशों की Awakening का समय है। ये समय हमें एक Opportunity दे रहा है कि हम एक साथ मिलकर एक नया ग्लोबल ऑर्डर बनाएं। और मैं इसमें गयाना की,आप सभी जनप्रतिनिधियों की भी बड़ी भूमिका देख रहा हूं।

साथियों,

यहां अनेक women members मौजूद हैं। दुनिया के फ्यूचर को, फ्यूचर ग्रोथ को, प्रभावित करने वाला एक बहुत बड़ा फैक्टर दुनिया की आधी आबादी है। बीती सदियों में महिलाओं को Global growth में कंट्रीब्यूट करने का पूरा मौका नहीं मिल पाया। इसके कई कारण रहे हैं। ये किसी एक देश की नहीं,सिर्फ ग्लोबल साउथ की नहीं,बल्कि ये पूरी दुनिया की कहानी है।
लेकिन 21st सेंचुरी में, global prosperity सुनिश्चित करने में महिलाओं की बहुत बड़ी भूमिका होने वाली है। इसलिए, अपनी G-20 प्रेसीडेंसी के दौरान, भारत ने Women Led Development को एक बड़ा एजेंडा बनाया था।

साथियों,

भारत में हमने हर सेक्टर में, हर स्तर पर, लीडरशिप की भूमिका देने का एक बड़ा अभियान चलाया है। भारत में हर सेक्टर में आज महिलाएं आगे आ रही हैं। पूरी दुनिया में जितने पायलट्स हैं, उनमें से सिर्फ 5 परसेंट महिलाएं हैं। जबकि भारत में जितने पायलट्स हैं, उनमें से 15 परसेंट महिलाएं हैं। भारत में बड़ी संख्या में फाइटर पायलट्स महिलाएं हैं। दुनिया के विकसित देशों में भी साइंस, टेक्नॉलॉजी, इंजीनियरिंग, मैथ्स यानि STEM graduates में 30-35 परसेंट ही women हैं। भारत में ये संख्या फोर्टी परसेंट से भी ऊपर पहुंच चुकी है। आज भारत के बड़े-बड़े स्पेस मिशन की कमान महिला वैज्ञानिक संभाल रही हैं। आपको ये जानकर भी खुशी होगी कि भारत ने अपनी पार्लियामेंट में महिलाओं को रिजर्वेशन देने का भी कानून पास किया है। आज भारत में डेमोक्रेटिक गवर्नेंस के अलग-अलग लेवल्स पर महिलाओं का प्रतिनिधित्व है। हमारे यहां लोकल लेवल पर पंचायती राज है, लोकल बॉड़ीज़ हैं। हमारे पंचायती राज सिस्टम में 14 लाख से ज्यादा यानि One point four five मिलियन Elected Representatives, महिलाएं हैं। आप कल्पना कर सकते हैं, गयाना की कुल आबादी से भी करीब-करीब दोगुनी आबादी में हमारे यहां महिलाएं लोकल गवर्नेंट को री-प्रजेंट कर रही हैं।

साथियों,

गयाना Latin America के विशाल महाद्वीप का Gateway है। आप भारत और इस विशाल महाद्वीप के बीच अवसरों और संभावनाओं का एक ब्रिज बन सकते हैं। हम एक साथ मिलकर, भारत और Caricom की Partnership को और बेहतर बना सकते हैं। कल ही गयाना में India-Caricom Summit का आयोजन हुआ है। हमने अपनी साझेदारी के हर पहलू को और मजबूत करने का फैसला लिया है।

साथियों,

गयाना के विकास के लिए भी भारत हर संभव सहयोग दे रहा है। यहां के इंफ्रास्ट्रक्चर में निवेश हो, यहां की कैपेसिटी बिल्डिंग में निवेश हो भारत और गयाना मिलकर काम कर रहे हैं। भारत द्वारा दी गई ferry हो, एयरक्राफ्ट हों, ये आज गयाना के बहुत काम आ रहे हैं। रीन्युएबल एनर्जी के सेक्टर में, सोलर पावर के क्षेत्र में भी भारत बड़ी मदद कर रहा है। आपने t-20 क्रिकेट वर्ल्ड कप का शानदार आयोजन किया है। भारत को खुशी है कि स्टेडियम के निर्माण में हम भी सहयोग दे पाए।

साथियों,

डवलपमेंट से जुड़ी हमारी ये पार्टनरशिप अब नए दौर में प्रवेश कर रही है। भारत की Energy डिमांड तेज़ी से बढ़ रही हैं, और भारत अपने Sources को Diversify भी कर रहा है। इसमें गयाना को हम एक महत्वपूर्ण Energy Source के रूप में देख रहे हैं। हमारे Businesses, गयाना में और अधिक Invest करें, इसके लिए भी हम निरंतर प्रयास कर रहे हैं।

साथियों,

आप सभी ये भी जानते हैं, भारत के पास एक बहुत बड़ी Youth Capital है। भारत में Quality Education और Skill Development Ecosystem है। भारत को, गयाना के ज्यादा से ज्यादा Students को Host करने में खुशी होगी। मैं आज गयाना की संसद के माध्यम से,गयाना के युवाओं को, भारतीय इनोवेटर्स और वैज्ञानिकों के साथ मिलकर काम करने के लिए भी आमंत्रित करता हूँ। Collaborate Globally And Act Locally, हम अपने युवाओं को इसके लिए Inspire कर सकते हैं। हम Creative Collaboration के जरिए Global Challenges के Solutions ढूंढ सकते हैं।

साथियों,

गयाना के महान सपूत श्री छेदी जगन ने कहा था, हमें अतीत से सबक लेते हुए अपना वर्तमान सुधारना होगा और भविष्य की मजबूत नींव तैयार करनी होगी। हम दोनों देशों का साझा अतीत, हमारे सबक,हमारा वर्तमान, हमें जरूर उज्जवल भविष्य की तरफ ले जाएंगे। इन्हीं शब्दों के साथ मैं अपनी बात समाप्त करता हूं, मैं आप सभी को भारत आने के लिए भी निमंत्रित करूंगा, मुझे गयाना के ज्यादा से ज्यादा जनप्रतिनिधियों का भारत में स्वागत करते हुए खुशी होगी। मैं एक बार फिर गयाना की संसद का, आप सभी जनप्रतिनिधियों का, बहुत-बहुत आभार, बहुत बहुत धन्यवाद।